Obszary monitorowania

Monitorowanie Strategii Rozwoju Województwa - Podkarpackie 2020

Banner reklamowo informacyjny

1.5 Instytucje otoczenia biznesu

 

1.5.1. Potencjał oraz rozwój IOB i sieci ich współpracy

Instytucje otoczenia biznesu (IOB) to podmioty infrastruktury usługowej, które wspomagają prowadzenie działalności gospodarczej. Polski system instytucji otoczenia biznesu jest bogaty, zarówno od strony liczby instytucji jak i ze względu na ich różnorodność.

Główne typy tych instytucji to: ośrodki przedsiębiorczości, których celem jest szeroka promocja i inkubacja przedsiębiorczości, dostarczanie usług wsparcia do małych firm i aktywizacja rozwoju regionów peryferyjnych lub dotkniętych kryzysem strukturalnym, ośrodki innowacji– celem jest szeroka promocja i inkubacja innowacyjnej przedsiębiorczości transfer technologii i dostarczanie usług proinnowacyjnych, aktywizacja przedsiębiorczości akademickiej i współpracy nauki z biznesem, oraz instytucje finansowe, których celem jest ułatwienie dostępu do finansowania działalności nowo powstałych oraz małych firm bez historii kredytowej, dostarczanie usług finansowych dostosowanych do specyfiki innowacyjnych przedsięwzięć gospodarczych (na podst. www.pi.gov.pl).

 

Źródło: Ośrodki Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce - Raport 2012, PARP 2012

 

W badaniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z 2012 r. zidentyfikowano 40 parków technologicznych, 29 inkubatorów technologicznych, 69 centrów transferu technologii oraz 68 funduszy kapitału zalążkowego - łącznie było to 206 instytucji, które pełniły istotną rolę w procesie dyfuzji technologii oraz wspierania rozwoju innowacyjnej przedsiębiorczości (ośrodki te stanowiły około 36% wszystkich zidentyfikowanych w 2012 roku instytucji otoczenia biznesu w Polsce).

W przeprowadzonych w 2010 r. badaniach na temat infrastruktury wsparcia innowacji w województwie podkarpackim (projekt systemowy „Wzmocnienie instytucjonalnego systemu wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji w latach 2007 – 2013 w województwie podkarpackim” – Zadanie nr 14), najwięcej IOB stanowią te, które zarejestrowane są w formie spółek prawa handlowego (prawie 35%). Kolejną grupę pod względem liczebności stanowiły izby handlowe, rzemieślnicze, gospodarcze i rolnicze (23%) i inne formy prawne – również (23 %). Mniejszy odsetek, bo około 15%, reprezentowały fundacje lub stowarzyszenia, a najmniejszy zajmowały szkoły, ośrodki szkoleniowe oraz ośrodki doskonalenia kadr (4%).

 

Wykres. Forma organizacyjno-prawna instytucji otoczenia biznesu

Źródło: Pierwotne badania pilotażowe w zakresie – analiza infrastruktury wsparcia innowacji w ramach projektu systemowego „Wzmocnienie instytucjonalnego systemu wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji w latach 2007 – 2013 w województwie podkarpackim” , Rzeszów 2012 r.

                     

Do głównych działań, jakie wskazały badane instytucje wsparcia w regionie, zaliczyć należy rozwój lokalny i regionalny oraz wspieranie rozwoju lokalnej przedsiębiorczości (prawie 19% z ogółu wszystkich działań prowadzonych przez IOB). Co siódme działanie Instytucji skierowane było na świadczenie pomocy w zakresie wykorzystywania funduszy unijnych (14%), natomiast nieco mniej, bo 13% wszystkich usług to promocja regionu i jego silnych stron w kraju i za granicą. Niecałe 10% działań wszystkich instytucji otoczenia biznesu ukierunkowane było na aktywizację ludzi bezrobotnych, integrację europejską i współpracę międzynarodową, a także na naukę, badania i rozwój, nowoczesne technologie i innowacje. 7% działań stanowiły  inne obszary działalności.

 

Wykres. Zakres działania badanych Instytucji w ujęciu procentowym

Źródło: Pierwotne badania pilotażowe w zakresie – analiza infrastruktury wsparcia innowacji w ramach projektu systemowego „Wzmocnienie instytucjonalnego systemu wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji w latach 2007 – 2013 w województwie podkarpackim”, Rzeszów 2012 r.

 

Adresatami oferty świadczonych usług przez badane instytucje były mikro, małe i średnie firmy, samorządy, początkujący przedsiębiorcy, osoby bezrobotne i nieaktywne zawodowo, Instytucje badawczo-naukowe, grupy społeczne, takie jak: absolwenci/młodzież, osoby bezrobotne, osoby pracujące w instytucjach administracji publicznej oraz inni beneficjenci, w tym: duże przedsiębiorstwa krajowe, zagraniczne i rolnicy. Respondenci wskazywali, iż znaczenie w ich działalności mają firmy z sektora MŚP i stanowią 39% całej grupy klientów. Drugą pod względem wielkości grupę stanowiły początkujący przedsiębiorcy – 18%. W dalszej kolejności z usług IOB korzystali inni beneficjenci (17%), czyli przede wszystkim: rolnicy oraz duże przedsiębiorstwa krajowe i zagraniczne. Najmniejsze znaczenie wśród klientów instytucji otoczenia biznesu stanowiły instytucje badawczo-naukowe – zaledwie 0,75% ogółu beneficjentów.

 

Wykres. Udział grup beneficjentów korzystających z usług IOB w 2010 roku (w %)

Źródło: Pierwotne badania pilotażowe w zakresie – analiza infrastruktury wsparcia innowacji w ramach projektu systemowego „Wzmocnienie instytucjonalnego systemu wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji w latach 2007 – 2013 w województwie podkarpackim”, Rzeszów 2012 r.

 

Na podstawie danych własnych (podane na podstawie danych otrzymanych z Podkarpackiego Parku Naukowo-Technologicznego AEROPOLIS, Mieleckiego Parku Przemysłowego i Parku Przemysłowego Stare Miasto w Leżajsku) według stanu na 31.12.2012 r. liczba inwestorów w parkach przemysłowych i technologicznych wynosiła 55.

Wartość inwestycji w parkach przemysłowych i technologicznych na podstawie danych własnych (podane na podstawie danych otrzymanych z Podkarpackiego Parku Naukowo-Technologicznego AEROPOLIS, Mieleckiego Parku Przemysłowego i Parku Przemysłowego Stare Miasto w Leżajsku) według stanu na 31.12.2012 r. wynosiła ok.1 mld zł.

Liczba firm pozostających na rynku przez minimum 2 lata po opuszczeniu Inkubatora Przedsiębiorczości, Preinkubatora i Akademickiego Inkubatora Przedsiębiorczości lub Inkubatora Technologicznego do liczby firm inkubowanych ogółem na podstawie danych własnych wg stanu na 2012 r. wynosi 0.

 

1.5.2. Możliwości instytucjonalne IOB w zakresie finansowego wsparcia przedsiębiorczości

Instytucje otoczenia biznesu posiadają możliwości finansowego wsparcia przedsiębiorczości. Formą takiego wsparcia mogą być fundusze pożyczkowe i poręczeniowe (www.ksu.parp.gov.pl).

Sieć funduszy pożyczkowych i poręczeniowych rozwija się w Polsce od początku lat dziewięćdziesiątych. Fundusze pożyczkowe i fundusze poręczeniowe funkcjonują na podstawie ogólnych przepisów prawa (kodeks cywilny, kodeks spółek handlowych). Równocześnie część funduszy  funkcjonuje w ramach Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw (KSU), którego misją jest rozwój przedsiębiorczości poprzez zapewnienie najwyższej jakości usług w kluczowych obszarach wymagających wsparcia państwa.

Istotnym elementem funkcjonowania sieci funduszy są stowarzyszenia, które skupiają większość tych instytucji finansowych. W przypadku funduszy pożyczkowych - Polski Związek Funduszy Pożyczkowych, a w przypadku funduszy poręczeniowych - Krajowe Stowarzyszenie Funduszy Poręczeniowych. Działają one na rzecz poprawy warunków funkcjonowania funduszy pożyczkowych i poręczeniowych, upowszechniają wyniki działania funduszy, prowadzą wymianę dobrych praktyk, przygotowują okresowe raporty o funkcjonowaniu funduszy itp. Tym samym działają na rzecz poprawy dostępu przedsiębiorstw do finansowania zewnętrznego.

Podmiotem integrującym regionalne i lokalne fundusze poręczeń kredytowych z większościowym udziałem jednostek samorządu terytorialnego i mniejszościowym udziałem BGK jest Krajowa Grupa Poręczeniowa.W ramach tej organizacji wypracowywane są wspólne standardy działalności poręczeniowej we współpracy ze Związkiem Banków Polskich, podejmowane są prace nad wdrożeniem wspólnego systemu informatycznego oraz ratingiem funduszy.

Celem funduszy pożyczkowych jestzapewnienie finansowania zewnętrznego, przede wszystkim dla mikro- i małych przedsiębiorców oraz osób rozpoczynających działalność gospodarczą, mających trudności w zdobyciu finansowania komercyjnego (np. kredytu bankowego) z powodu braku wymaganych zabezpieczeń czy historii kredytowej.

Instytucje te oferują pożyczki przeznaczone na cele związane z podjęciem, prowadzeniem i rozwojem działalności gospodarczej, między innymi na: finansowanie inwestycji, wdrażanie nowych rozwiązań technicznych lub technologicznych, zakup maszyn i urządzeń, rozbudowę, adaptację lub modernizację obiektów produkcyjnych, handlowych, usługowych, zakup materiałów i surowców niezbędnych do realizacji założonego przedsięwzięcia gospodarczego. 

W ramach KSU działa na terenie całego kraju kilkadziesiąt funduszy pożyczkowych, które na bardzo atrakcyjnych warunkach świadczą usługi finansowe przedsiębiorcom i osobom rozpoczynającym działalność gospodarczą. Dzięki ich ofercie przedsiębiorca, który z powodu niewystarczającej zdolności kredytowej nie ma możliwości lub napotyka na znaczne trudności w uzyskaniu kredytu lub pożyczki z banku, może uzyskać środki na sfinansowanie i rozwój swojej działalności. Fundusze pożyczkowe pracują na podstawie porozumienia o współpracy podpisanego z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości. Dzięki podpisanym porozumieniom fundusze korzystają ze stałego doradztwa ze strony PARP, ich działalność podlega audytowi, a konsultanci świadczący usługę pożyczek dla firm uczestniczą w cyklicznych szkoleniach z zakresu usług finansowych, systematycznie otrzymują pakiety informacyjne i aktualizację aktów prawnych oraz mają możliwość korzystania z porad ekspertów finansowych. PARP prowadzi na ich rzecz akcje reklamowe i promocyjne (www.ksu.parp.gov.pl).

W 2012 roku 44 fundusze pożyczkowe współpracujące w ramach KSU o kapitale pożyczkowym o łącznej wysokości 1 411 mln zł udzieliły 3 286 pożyczek, których łączna wartość wyniosła 387,5 mln zł. Według danych zebranych za I półrocze 2013 r., te same fundusze pożyczkowe udzieliły 2181  pożyczek o łącznej wartości 267 mln zł (www.ksu.parp.gov.pl).

Fundusze poręczeniowe to ośrodki działające we współpracy z Krajowym Systemem Usług (KSU), które oferują poręczenia kredytowe dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Usługa funduszu poręczeniowego skierowana jest do przedsiębiorców chcących pozyskać zewnętrzne środki na założenie bądź rozwój działalności, od których instytucja finansująca wymaga wiarygodnego poręczenia kredytowego. W ofercie funduszy poręczeniowych współpracujących z KSU znajdują się poręczenia kredytów, pożyczek i wadiów przetargowych (te ostatnie dostępne tylko w wybranych funduszach). W całym kraju funkcjonuje 45 funduszy poręczeniowych we współpracy z KSU na podstawie zawartego porozumienia. Każdy z tych funduszy poręczeń kredytowych działa w oparciu o Standard Usług, który jest wspólny dla wszystkich współpracujących z KSU funduszy poręczeniowych i gwarantuje najwyższą jakość usługi. KSU udziela funduszom poręczeniowym wsparcia w zakresie wprowadzania i utrzymywania odpowiednich standardów usług, m.in. bierze udział w procesie nadania ratingu kredytowego. Działalność funduszy poręczeniowych współpracujących z KSU jest stale monitorowana przez PARP.

Zgodnie z przepisem Kodeksu cywilnego, przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał. Często instytucje finansujące (banki, fundusze pożyczkowe, spółdzielcze kasy oszczędnościowo – kredytowe, podmioty świadczące usługi leasingowe oraz instytucje prowadzące działalność factoringową) wymagają od przedsiębiorców posiadania poręczenia od innej instytucji, co jest warunkiem koniecznym otrzymania finansowania. Poręczenie wymagane jest także w wielu przetargach o zamówienie publiczne.

Warunkiem otrzymania poręczenia jest posiadanie zdolności kredytowej oraz uprzednie złożenie wniosku o finansowanie (kredyt lub pożyczkę) do instytucji finansującej, z którą fundusz poręczeniowy ma podpisaną umowę.

Dowodem wiarygodności funduszy poręczeniowych jest liczba wykonanych usług. W 2012 roku w ramach KSU współpracowało 45 funduszy poręczeniowych, których łączny kapitał poręczeniowy wynosił 1,05 mld zł. W 2012 roku fundusze poręczeniowe KSU udzieliły poręczeń na następujące kwoty:
- 01.01.2012 – 30.06.2012 r. fundusze udzieliły 2 932 poręczeń na kwotę 441,0 mln zł (dane z 42 FPK);
- 01.07.2012-31.12.2012 r. fundusze udzieliły 2 706 poręczeń na kwotę 403,0 mln zł (dane z 45 FPK).

Na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości funduszom poręczeniowym działającym w ramach KSU nadawane są ratingi (www.ksu.parp.gov.pl).

Na podstawie: Partner przedsiębiorcy-Ogólnopolski Informator Krajowego Systemu Usług (KSU)- www.ksu.parp.gov.pl w 2011 r. w województwie podkarpackim w ramach KSU – usługi finansowe (udzielanie poręczeń) - współpracował Podkarpacki Fundusz Poręczeń Kredytowych sp. z o.o. w Rzeszowie.

Natomiast Fundusze Pożyczkowe współpracujące w ramach KSU – usługi finansowe (udzielanie pożyczek) z województwa podkarpackiego to:
- Agencja Rozwoju Regionalnego MARR S.A.
- Leżajskie Stowarzyszenie Rozwoju,
- Regionalna Izba Gospodarcza w Stalowej Woli,
- Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

Wartość udzielonych poręczeń przez fundusze poręczeń kredytowych w 2011 r. w województwie podkarpackim wynosiła 49,9 mln zł, co stanowiłoudzielone poręczenia w liczbie 232 szt.  (na podst. danych Krajowego Stowarzyszenia Funduszy Poręczeniowych).

Wartość udzielonych pożyczek przez fundusze pożyczkowe w 2010 r. w województwie podkarpackim wynosiła 9,99 mln zł, co stanowiło udzielone pożyczki w liczbie 118 szt. (na podst. danych Polskiego Związku Pożyczkowych)

 

1.5.3. IOB a przedsięwzięcia proinwestycyjne

Organizacją wydarzeń o charakterze informacyjno - promocyjnym, związanych z tematyką innowacyjności i klastrów, a także innymi projektami wsparcia dla klastrów zajmują się m.in. regionalne agencje rozwoju regionalnego (w tym: Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego, Agencja Rozwoju Regionalnego „MARR” S.A., Przemyska Agencja Rozwoju Regionalnego), a także szereg innych instytucji, również z sektora nauki (np. Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie).

Szczególne miejsce wśród podkarpackich IOB zajmuje Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego, która podejmuje działania w wielu obszarach, m.in. w zakresie działalności doradczej, finansowej, wsparcia przedsięwzięć gospodarczych, promocji regionu oraz pozyskiwania zagranicznych środków pomocowych. Dodatkowym atutem jest kompleksowa obsługa inwestora oraz status zarządcy PPNT. Działania na rzecz przedsiębiorczości i innowacyjności rozwoju są zatem skoncentrowane w jednym miejscu, co czyni zarządzanie rozwojem na poziomie regionu znacznie bardziej efektywnym.

Zasadniczą rolę w rozwoju przedsiębiorczości odgrywa Krajowy System Usług (KSU). Wszystkie ośrodki KSU korzystają ze wsparcia merytorycznego i organizacyjnego ze strony PARP. Dodatkowo, system podlega stałemu monitoringowi ze strony Agencji, dzięki czemu jakość usług świadczonych na rzecz przedsiębiorców jest niezmiennie na najwyższym poziomie. PARP dodatkowo wspiera ośrodki poprzez działania promocyjne i informacyjne oraz system cyklicznych szkoleń dla konsultantów i doradców.
Ośrodki KSU oferują doradztwo biznesowe dla firm na każdym etapie prowadzenia działalności gospodarczej.

Wszystkie ośrodki współpracujące z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości w ramach KSU działają na podstawie wypracowanych Standardów Usług. Doradztwo biznesowe można uzyskać w Punktach Konsultacyjnych, ośrodkach Krajowej Sieci Innowacji oraz ośrodkach realizujących usługi w zakresie ochrony środowiska a także ośrodki testujące nowe usługi pilotażowe. Wiele organizacji tworzących KSU współpracuje jednocześnie z innymi znanymi sieciami, takimi jak Enterprise Europe (konsorcja dawnych Centrów Euro Info, EIC i Ośrodków Przekazu Innowacji, IRP)

Aktualna (2013 r.) lista Punktów Konsultacyjnych w województwie podkarpackim na podst. www.ksu.parp.gov.pl:
1)      Agencja Rozwoju Regionalnego MARR S.A.,
2)      Bieszczadzkie Forum Europejskie w Lesku,
3)      Cech Rzemiosł Różnych w Jaśle,
4)      Centrum Rozwoju Społeczno Ekonomicznego w Sędziszowie Małopolskim,
5)      Innovo spółka z o.o. w Jaśle,
6)      Leżajskie Stowarzyszenie Rozwoju,
7)      Podkarpacka Agencja Konsultingowo Doradcza Sp. z o.o. w Jaśle,
8)      Podkarpacka Izba Gospodarcza w Krośnie,
9)      Przemyska Agencja Rozwoju Regionalnego,
10)  Regionalna Izba Gospodarcza w Stalowej Woli,
11)  Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego,
12)  Stowarzyszenie B-4 w Rzeszowie,
13)  Tarnobrzeska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.,
14)  Towarzystwo ALTUM w Rzeszowie.

Liczba wykonanych usług doradczych o charakterze ogólnym świadczona przez podmioty zaliczone do KSU w województwie podkarpackim wyniosła w 2011 r. 1830 szt. (na podst. danych PARP/Źródła własne).

Liczba wykonanych usług szkoleniowych świadczona przez podmioty zaliczone do KSU w województwie podkarpackim wyniosła w 2011 r. 688 szt. (na podst. danych PARP/Źródła własne).

Liczba wykonanych usług doradczych o charakterze proinnowacyjnym KSU świadczona przez podmioty Krajowej Sieci Innowacji KSU w województwie podkarpackim wynosiła w 2011 r. 126 szt. (na podst. danych PARP/Źródła własne).

Liczba wykonanych usług doradczych w zakresie finansowania zwrotnego (pożyczki, poręczenia) świadczona przez podmioty Krajowej Sieci Innowacji KSU w województwie podkarpackim wynosiła w 2011 r. 0 szt. (na podst. danych PARP/Źródła własne).

 

-----------------------------------

 

* Wartości wskaźników 9 i 10 zostały podane na podstawie danych otrzymanych z Podkarpackiego Parku Naukowo-Technologicznego Aeropolis, Mieleckiego Parku Przemysłowego i Parku  Przemysłowego Stare Miasto w Leżajsku

 


 

[1] Dane pozyskiwane na podstawie Raportu o stanie funduszy poręczeniowych w Polsce oraz na podstawie informacji zebranych przez właściwy merytorycznie Departament Urzędu Marszałkowskiego od działających na terenie regionu funduszy poręczeniowych.
[2] Jak w przypisie 1
[3] Na podstawie informacji z Polskiego Związku Funduszy Pożyczkowych oraz informacji zebranych przez właściwy merytorycznie Departament Urzędu Marszałkowskiego od działających na terenie regionu funduszy pożyczkowych.
[4] Jak w przypisie 3
[5] Na podstawie informacji z  Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości oraz zebranych przez właściwy merytorycznie Departament Urzędu Marszałkowskiego.
[6] Jak w przypisie 5
[7] Jak w przypisie 5
[8] Jak w przypisie 5
[9] Na podstawie rejestru prowadzonego przez Instytucje Zarządzające Parkami Przemysłowymi i Technologicznymi działającymi na terenie województwa podkarpackiego. Instytucje Zarządzające:
- Podkarpackim Parkiem Naukowo -Technologicznym AEROPOLIS,
- Mieleckim Parkiem Przemysłowym,
- Parkiem Przemysłowym Starego Miasta w Leżajsku.
[10] Jak w przypisie 9
[11] Na podstawie informacji uzyskanych od instytucji zarządzających w/w podmiotami.

 

 

Aktualizacja wskaźników „Strategii rozwoju województwa – Podkarpackie 2020