Obszary monitorowania

Monitorowanie Strategii Rozwoju Województwa - Podkarpackie 2020

Banner reklamowo informacyjny

2.1 Edukacja

 

 

2.1.1. Jakość i dostępność usług edukacyjnych

Jakość i dostępność usług edukacyjnych ma zdecydowany wpływ na przyszłość młodzieży, która kończy edukację i rozpoczyna drogę na rynku pracy. Szczególnego znaczenia nabiera zapewnienie dostępności do wczesnej edukacji, niezbędnej do właściwego rozwoju umiejętności i kompetencji już od etapu przedszkolnego.

Wychowanie przedszkolne w roku szkolnym 2012/2013 w województwie podkarpackim było realizowane w 1474 placówkach, co stanowiło zaledwie 7,2% placówek tego typu w kraju. Najwięcej placówek przedszkolnych funkcjonowało w województwie mazowieckim – 3182 (15,5%), najmniej w województwie opolskim – 458 (2,2%). W województwie podkarpackim największą liczbę, spośród placówek wychowania przedszkolnego, stanowiły oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych (822 tj. 55,6%) oraz przedszkola (516 tj. 35,0%). Więcej oddziałów przedszkolnych przy szkołach podstawowych występowało jedynie w województwie mazowieckim (1333 tj. 41,9% placówek w mazowieckim) oraz w województwie małopolskim (936 tj. 45,2% placówek w małopolskim). Przedszkola w województwie podkarpackim stanowiły zaledwie 5,2% przedszkoli w kraju, jednakże była to największa liczba spośród województw Polski Wschodniej, podobnie - punkty przedszkolne w podkarpackim stanowiły jedynie 7,8% takich placówek w kraju, ale najwięcej wśród województw Polski Wschodniej.

 

Wykres. Wychowanie przedszkolne według województw w roku szkolnym 2012/2013

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

W roku szkolnym 2012/2013 do placówek wychowania przedszkolnego w województwie podkarpackim uczęszczało 63035 dzieci, co stanowiło zaledwie 5,2 % dzieci w placówkach wychowania przedszkolnego w całym kraju. Najwięcej dzieci uczęszczało do placówek wychowania przedszkolnego w województwie mazowieckim – ponad 180 tys. (15,4%). W województwie podkarpackim dzieci uczęszczające do placówek wychowania przedszkolnego na wsi stanowiły 49,6% ogółu dzieci uczęszczających do tego typu placówek w województwie. Był to najwyższy odsetek w kraju, przy średniej - 32,2% dzieci w placówkach na wsi w ogóle dzieci w placówkach wychowania przedszkolnego.

 

Wykres. Dzieci w placówkach wychowania przedszkolnego w roku szkolnym 2012/2013

 

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

Odsetek dzieci w wieku 3-5 objętych wychowaniem przedszkolnym w 2011 r. wynosił średnio dla całego kraju 69,20%. Więcej takim wychowaniem objęto dzieci w mieście (84,0%), niż na wsi (49,3%).

 

Wykres. Odsetek dzieci w wieku 3-5 lat objętych wychowaniem przedszkolnym w 2011 r.

Opracowanie własne na podstawie danych GUS

 

W roku 2012 wzrósł odsetek dzieci w wieku 3-5 lat objętych wychowaniem przedszkolnym do 69,7%. Odsetek ten wzrósł w miastach (do 83,7%), zmalał natomiast na wsi (do 50,8%).

Odsetek dzieci w wieku 3-5 lat objętych wychowaniem przedszkolnym w 2011 r. (na podst. GUS) w województwie podkarpackim stanowił ogółem 61,7%, przy czym w podziale na miasto i wieś odsetek ten wynosił odpowiednio: 84,3% i 47,1%. W 2012 r.% ogółem dzieci w wieku 3-5 lat objętych wychowaniem przedszkolnym wzrósł do 63,8%, wzrósł także zarówno dla miast do 84,5% jak i dla wsi – do 50,2%

Nauczanie na etapie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2012/2013 w województwie podkarpackim było prowadzone w 1099 szkołach, co stanowiło ponad 8% (5 miejsce) szkół podstawowych w kraju. Do szkół podstawowych uczęszczało 125543 uczniów - 5,8% (8 miejsce) uczniów szkół podstawowych w kraju. Zarówno w zakresie liczby szkół podstawowych, jak i liczby uczniów w tych szkołach, województwo  podkarpackie było liderem wśród województw Polski Wschodniej.

 

Wykres. Szkoły podstawowe według województw w roku szkolnym 2012/2013

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

Na kolejnym etapie edukacji – gimnazjalnym – nauka w roku szkolnym 2012/2013 w województwie podkarpackim prowadzona była w 579 szkołach, co stanowiło 7,6% (5 miejsce) gimnazjów w kraju. W gimnazjach podkarpackiego uczyło się 71084 uczniów (6,0% uczniów gimnazjów w kraju – 8 miejsce w kraju). W zakresie nauczania gimnazjalnego województwo podkarpackie, podobnie jak i w zakresie szkoły podstawowej, było liderem wśród województw Polski Wschodniej (w zakresie liczby szkół jak i liczby uczniów).

 

Wykres. Gimnazja w roku szkolnym 2012/2013 według województw

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

Wskaźnikiem jakości usług edukacyjnych jest ponadto dostępność uczniów do Internetu. Dane GUS za 2012 r. plasowały województwo podkarpackie na pierwszym miejscu (szkoły podstawowe) oraz drugim miejscu (gimnazja) w kraju pod względem liczby uczniów przypadających na 1 komputer z dostępem do Internetu przeznaczony do użytku uczniów.
W sytuacji, gdy dla średnio całego kraju, liczba uczniów ze szkół podstawowych (bez specjalnych) przypadająca na jeden komputer z dostępem do Internetu wynosiła 10,02 (10,64 w 2011 r.), a liczba uczniów z gimnazjów (bez specjalnych) przypadająca na jeden komputer z dostępem do Internetu wynosiła 10,17 (10,95 w 2011 r.) to w województwie podkarpackim na jeden komputer w szkołach podstawowych przypadało jedynie 7,55 (7,95 w 2011 r.) a w gimnazjach – 8,66 (9,20 w 2011 r.). Dane z 2012 r. wskazywały, iż w województwie podkarpackim była najlepsza w kraju dostępność do Internetu w szkołach podstawowych i niemal najlepsza w gimnazjach (spadek na miejsce 2, na rzecz województwa opolskiego – 6,76).

 

Wykres. Liczba uczniów przypadająca na 1 komputer z dostępem do Internetu przeznaczony do użytku uczniów w 2012 r. (na podst. danych GUS)

 

W 2012 r. dostępność do Internetu w skali kraju zwiększyła się sięgając w szkołach podstawowych w przeliczeniu na  liczbę uczniów przypadających na 1 komputer z dostępem do Internetu przeznaczony do użytku uczniów - 10,02, a w szkołach gimnazjalnych  - 10,17. W województwie podkarpackim również dostępność do Internetu zwiększyła się w porównaniu z rokiem 2011, wynosząc odpowiednio dla szkół podstawowych – 7,55 (nadal 1 miejsce w kraju), a dla gimnazjów – 8,66 (spadek na miejsce 2, na rzecz województwa opolskiego – 6,76).

Jakość edukacji podstawowej mierzona wynikiem sprawdzianu szóstoklasisty wskazuje, że poziom nauczania w szkołach województwa podkarpackiego jest porównywalny do średniej krajowej. W 2011 r. średnia liczba uzyskanych punktów z tego egzaminu w województwie podkarpackim (dla największej grupy uczniów, czyli uczniów bez dysfunkcji i z dysleksją) wyniosła 25,84 punktów, natomiast średnia dla Polski – 25,27 (przy maksymalnym wyniku 40 punktów). Wyniki te plasowały województwo podkarpackie w kraju jedynie za województwem małopolskim (26,17 pkt.) i województwem mazowieckim (25,96 pkt.)

Na kolejnym etapie nauczania, a mianowicie w szkołach gimnazjalnych, poziom nauczania w województwie podkarpackim był nieco wyższy niż średnia krajowa.

Na podstawie danych z Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (www.cke.edu.pl) w 2011 r. egzamin gimnazjalny został przeprowadzony w 7031 gimnazjach w kraju - z których 3379 tj. 48,06% stanowiły gimnazja na wsi. Na terenie województwa podkarpackiego były to 564 gimnazja, z których najwięcej w kraju, bo aż 418 (tj.74,11%) stanowiły gimnazja na wsi.

Do egzaminu gimnazjalnego przystąpiło ogółem w kraju 418 763 uczniów, z których 25 539 stanowili uczniowie z województwa podkarpackiego.

Egzamin gimnazjalny składał się z trzech części:  części humanistycznej, części matematyczno-przyrodniczej i z języka obcego nowożytnego. W każdej części egzaminu uczeń mógł uzyskać maksymalnie 50 punktów.

Biorąc pod uwagę najliczniejszą grupę uczniów (uczniów bez dysfunkcji oraz uczniów z dysleksją), wyniki egzaminu gimnazjalnego przedstawiają się następująco: w części humanistycznej plasowały województwo podkarpackie z 26,99 punktami na drugim miejscu w kraju po województwie mazowieckim (27,33 pkt) - przy czym średnia dla kraju z tej części egzaminu wyniosła 25,31 pkt. Natomiast wyniki egzaminu z części matematyczno-przyrodniczej ze średnią dla województwa 24,39 pkt. dały podkarpackiemu trzecie miejsce w kraju po województwie małopolskim (24,91 pkt.) i mazowieckim (24,54 pkt.). W tej części egzaminu średnia dla kraju wyniosła 23,63 pkt.

Uczniowie zdający egzamin z języka obcego (dane dla całego kraju) wybierali przede wszystkim język angielski (81%) oraz niemiecki (17%). 2% wybrało pozostałe języki (rosyjski, francuski, hiszpański, włoski). Wyniki egzaminu gimnazjalnego z języka obcego w województwie podkarpackim wskazywały na niższy jego poziom w stosunku do wyników w kraju. Podkarpackie z 27,91 pkt. z języka angielskiego to zaledwie 11 miejsce w kraju, przy czym średnia dla wszystkich województw wyniosła 28,16 punktów. Nieco lepiej w skali kraju uplasowało się województwo podkarpackie pod względem wyników egzaminu gimnazjalnego z języka niemieckiego, bowiem uzyskane 28,54 punkty stanowiły 4 wynik w kraju (przy średniej krajowej 27,80 punktów).           

Reasumując wyniki egzaminu gimnazjalnego na podstawie danych GUS (www.stat.gov.pl) w województwie podkarpackim w stosunku do średniej krajowej 2011 r. wyniosły:
dla części humanistycznej – 1,07
dla części matematyczno-przyrodniczej – 1,03

 

Wykres. Średnie wyniki egzaminu gimnazjalnego w stosunku do średniej krajowej w 2011 r. (na podst. danych GUS)

 

Analizując kolejny etap nauczania – szkoły ponadgimnazjalne – do  97 zasadniczych szkół zawodowych województwa podkarpackiego uczęszczało w roku szkolnym 2012/2013 - 11528 uczniów. Liczba zasadniczych szkół zawodowych plasowała województwo zaledwie na 11 miejscu w kraju (5,1%), natomiast liczba uczniów na 7 miejscu  (7,7%). Pod względem liczby szkół, wśród województw Polski Wschodniej województwo podkarpackie zostało wyprzedzone, z liczbą 112, przez województwo lubelskie, jednakże liczba uczących się uczniów w tych szkołach była niższa, niż w podkarpackim (wynosi 9757 uczniów).

W województwie podkarpackim wśród zasadniczych szkół zawodowych zdecydowanie przeważały szkoły dla młodzieży,  stanowiąc 81% (średnia dla kraju 73,6%).

Wykres. Zasadnicze szkoły zawodowe w roku szkolnym 2012/2013 według województw

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

Do kolejnego typu szkół ponadgimnazjalnych – liceów ogólnokształcących i uzupełniających liceów ogólnokształcących w roku szkolnym 2012/2013 w województwie podkarpackim uczęszczało 46277 uczniów, co stanowiło 5,8% uczniów w tego typu szkołach w kraju (9 miejsce). Uczniowie ci uczęszczali do 249 szkół w podkarpackim (4,8% - 11 miejsce). W skali kraju liczba takich placówek wynosiła 5190. Wśród województw Polski Wschodniej więcej tego typu szkół, niż w podkarpackim, występowało w województwie lubelskim (321 tj. 6,2% tego typu szkół w kraju), więcej również uczęszczało do nich uczniów (50546 tj. 6,3% uczniów w tego typu szkołach w kraju).

 

Wykres. Licea ogólnokształcące i uzupełniające licea ogólnokształcące w roku szkolnym 2012/2013

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

Spośród liceów ogólnokształcących i uzupełniających liceów ogólnokształcących, w województwie podkarpackim przeważały szkoły dla młodzieży, stanowiąc 51% tego typu szkół. W skali kraju przeważały natomiast szkoły dla dorosłych, stanowiąc 53,8% tego typu szkół.

 

Wykres. Struktura liceów ogólnokształcących i uzupełniających liceów ogólnokształcących w roku szkolnym 2012/2013

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

                   

Do szkół ponadgimnazjalnych oferujących kształcenie należą licea profilowane. W roku szkolnym 2012/2013 w skali kraju funkcjonowało takich placówek zaledwie 341, w których uczyło się 17622 uczniów. W województwie podkarpackim w tym czasie funkcjonowało 14 tego typu placówek (4,1% - 9 miejsce) z liczbą uczniów wynoszącą 766 osób (4,3% - 9 miejsce).

 

Wykres. Licea profilowane w roku szkolnym 2012/2013

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

Licea profilowane w kraju to przede wszystkim licea dla młodzieży (81,5%), oraz w dużo mniejszym stopniu, licea dla dorosłych (15,5%). W województwie podkarpackim licea tego typu to przede wszystkim szkoły dla młodzieży.

 

Wykres. Struktura liceów profilowanych w roku szkolnym 2012/2013

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

Kolejnym typem szkół ponadgimnazjalnych są technika i technika uzupełniające. W roku szkolnym 2012/2013 w całym kraju funkcjonowało 2781 takich szkół, do których uczęszczało 560959 uczniów. W województwie podkarpackim tego typu szkół było 151 (5,4% - 9 miejsce). Uczyło się w nich 37025 uczniów (6,6% - 6 miejsce). Wśród województw Polski wschodniej więcej szkół zlokalizowanych było w województwie lubelskim (204 -7,3% - 6 miejsce), jednakże uczęszczało do nich mniej uczniów, niż w województwie podkarpackim (32054 uczniów).

 

Wykres. Technika i technika uzupełniające w roku szkolnym 2012/2013

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

W strukturze techników i techników uzupełniających w kraju zdecydowanie przeważały szkoły dla młodzieży stanowiąc 73,3% tego typu szkół. Szkoły dla dorosłych stanowiły zaledwie 25%. W województwie podkarpackim również zdecydowanie przeważały szkoły dla młodzieży, stanowiąc 78,8% spośród techników. Szkoły dla dorosłych stanowiły nieco powyżej 20,5%.

 

Wykres. Struktura techników i techników uzupełniających w roku szkolnym 2012/2013

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

Reasumując szkolnictwo ponadgimnazjalne w roku szkolnym 2012/2013 (szkoły ponadgimnazjalne ogółem, w tym; dla młodzieży, specjalne i dla dorosłych) w województwie podkarpackim do 511 szkół uczęszczało 95596 uczniów. Największym zainteresowaniem wśród uczniów cieszyły się licea ogólnokształcące i uzupełniające licea ogólnokształcące:  do 249 szkół uczęszczało 46277 uczniów (48,4%), oraz technika i technika uzupełniające: do 151 szkół uczęszczało 37025 uczniów (38,7%). Zasadnicze szkoły zawodowe cieszyły się zainteresowaniem jedynie nieco ponad 12% uczniów szkół ponadgimnazjalnych w województwie  podkarpackim.

 

Wykres. Szkoły ponadgimnazjalne w roku szkolnym 2012/2013 w województwie podkarpackim

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

Nauczyciele realizujący obowiązkowe zajęcia edukacyjne w roku szkolnym 2012/2013 zatrudnieni byli w skali kraju ogółem na ponad 479231etatach. Zdecydowanie więcej nauczycieli w skali kraju, zatrudnionych było w miastach (ponad 70%), niż na wsi. We wszystkich województwach utrzymywała się taka tendencja, jednakże w różnym %. Województwo podkarpackie wyróżniało się w tym zakresie największym w skali kraju odsetkiem nauczycieli zatrudnionych na wsi, w stosunku do nauczycieli zatrudnionych w mieście (odpowiednio 44,1% i 55,9%).

 

Wykres. Nauczyciele w podziale na miasto i wieś w roku szkolnym 2012/2013 (w przeliczeniu na etaty)

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

             

Spośród nauczycieli zatrudnionych w roku szkolnym 2012/2013 w województwie podkarpackim, ponad 60% stanowili nauczyciele dyplomowani (2 miejsce w kraju). Więcej nauczycieli dyplomowanych wśród nauczycieli ogółem występowało jedynie w województwie świętokrzyskim (60,49% nauczycieli z województwa świętokrzyskiego). W skali kraju odsetek ten wynosił nieco ponad 50%.

 

Wykres. Nauczyciele w województwie podkarpackim w roku szkolnym 2012/2013 według stopnia awansu zawodowego (w przeliczeniu na etaty)

Opracowanie własne na podstawie: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2012/2013, GUS Warszawa 2013

 

Miernikiem jakości nauczania są wyniki egzaminów. Na podstawie ,,Informacji o wynikach egzaminu maturalnego w maju, w czerwcu, w sierpniu 2011 r.” (www.cke.edu.pl) spośród 344380 zdających, którzy przystąpili do wszystkich egzaminów obowiązkowych  egzaminu maturalnego 85% zdało egzamin. Wyniki te zdecydowanie różniły się w zależności od typu szkoły. Największą zdawalnością charakteryzowali się zdający z liceów ogólnokształcących (93% spośród nich zdało egzamin maturalny) i techników (76% zdało egzamin). W liceach profilowanych osoby, które zdały egzamin dojrzałości, stanowiły 67%. Zdecydowanie najsłabiej poradzili sobie z egzaminem maturalnym zdający z liceów uzupełniających (37% zdało egzamin) i techników uzupełniających (32% zdało egzamin).

Na podstawie ,,Sprawozdania z egzaminu maturalnego w 2011 roku” (www.oke.kakow.pl) Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Krakowie, która przeprowadza egzaminy na terenie trzech województw Polski południowo-wschodniej, w tym podkarpackiego, zdawalność matury w 2011 r. wyniosła 75,5%. Zdawalność ta została obliczona dla absolwentów, którzy przystąpili do egzaminu maturalnego ze wszystkich przedmiotów obowiązkowych (absolwenci, którzy w 2011 r. przystąpili do egzaminu maturalnego po raz pierwszy). Zdawalność matury w województwie podkarpackim (74,5%) była jedynie nieznacznie wyższa niż w lubelskim (74,0%). Najlepiej, spośród absolwentów 2011 r. zdających maturę na obszarze działania OKE w Krakowie, zdali absolwenci z województwa lubelskiego (77,3%).

Tutaj także, podobnie jak w skali całego kraju, wyniki egzaminu były zależne od typu szkoły. Na terenie działania OKE w Krakowie (lubelskie, małopolskie, podkarpackie) zdecydowanie najlepiej maturę zdali absolwenci liceów ogólnokształcących (86,1%). Nieco słabiej w zdawalności wypadli absolwenci techników (61,4% zdało egzamin) i liceów profilowanych (51,1%). Najsłabiej poradzili sobie z egzaminem maturalnym absolwenci liceów uzupełniających (19,3% zdało egzamin) i techników uzupełniających (16,2% zdało egzamin).

W województwie podkarpackim na średnią 74,5% zdanych egzaminów maturalnych, w każdym z poszczególnych typów szkół zdawalność była również niższa, niż średnio na terenie działania OKE w Krakowie. Mimo, że najlepiej ze zdaniem egzaminu maturalnego poradzili sobie absolwenci liceów ogólnokształcących i techników, to stanowili oni jednak odpowiednio 85,7% i 60,7% absolwentów tych szkół. Spośród absolwentów liceów profilowanych z terenu województwa podkarpackiego 48,5% zdało egzamin maturalny. Najsłabsze wyniki egzaminu maturalnego odnotowano wśród absolwentów liceów uzupełniających (14,4% zdało egzamin) i techników uzupełniających (12,9% zdało egzamin).

Analizując wyniki egzaminu należy brać pod uwagę liczbę absolwentów w poszczególnych typach szkół. Zdecydowanie najwięcej absolwentów 2011 r. w województwie podkarpackim przystąpiło do egzaminu maturalnego z liceów ogólnokształcących. Stanowili oni 60,1% spośród 22721 absolwentów. Niemal o połowę mniej stanowili absolwenci techników (35,1%). Absolwenci liceów profilowanych oraz liceów i techników uzupełniający łącznie stanowili około 4,7% zdających maturę w 2011 r.

Na podstawie danych GUS (www.stat.gov.pl) zdawalność  egzaminu maturalnego w 2011 r. mieściła się w 4 grupach: największą zdawalność – 77%, odnotowano w 3 województwach (lubuskie, małopolskie, podlaskie), zdawalność 76% - w 4 województwach, największą grupę stanowiły województwa, w których zdawalność wyniosła 75% - 6 województw, najniższą zdawalność – 73% miały 3 województwa (lubelskie, zachodniopomorskie, warmińsko-mazurskie). Województwo podkarpackie znalazło się w grupie województw, gdzie 75% absolwentów 2011 r. zdało egzamin maturalny.

Średnie wyniki egzaminów maturalnych w stosunku do średniej krajowej (Polska=100) wyniosły w 2011 r. w województwie podkarpackim 1,00 (na podst. danych GUS). W 2012 wyniki te dla województwa nie zmieniły się, nadal wynosiły 1,00.

 

2.1.2. Oferta edukacyjna dostosowana do zmieniającego się regionalnego rynku pracy, postępu technologicznego oraz potrzeb branż kluczowych gospodarki

 

Zmieniający się regionalny rynek pracy, postęp technologiczny, potrzeby kluczowych branż gospodarki wymagają mocniejszego powiązania szkół z gospodarką. Szczególnego znaczenia nabierają więc szkoły uczące zawodu.

O jakości kształcenia w tych szkołach świadczą wyniki egzaminów zawodowych. W 2011 roku egzaminami zawodowymi objęto 59 zawodów dla absolwentów zasadniczych szkół zawodowych i 102 zawody dla absolwentów techników i szkół policealnych. W województwie podkarpackim było to odpowiednio: w 33 zawodach w ZSZ i w 68 zawodach dla technikum i szkół policealnych.

 

Wykres. Najczęściej wybierane zawody na egzaminie w zasadniczych szkołach  zawodowych w 2011 r. w Polsce

Opracowanie własne na podstawie: Prezentacja wyników ogólnych egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, który odbył się w czerwcu 2011 r. dla absolwentów wszystkich typów szkół prowadzących kształcenie zawodowe, którzy uzyskali świadectwo ukończenia szkoły w kwietniu i w czerwcu, Centralna Komisja Egzaminacyjna, Warszawa 2011

 

Najczęściej wybieranym w kraju w 2011 r. zawodem na egzaminie w zasadniczych szkołach zawodowych był kucharz małej gastronomii (prawie 11,5 tys. zdających). Nieco mniejszym zainteresowaniem cieszył się zawód sprzedawca (prawie 9,8 tys. zdających). Trzecim w kolejności pod względem zaintereowania zdających był mechanik pojazdów samochodowych (ponad 5,6 tys. zdających). W zawodzie opiekun medyczny zdawało egzamin w zasadniczych szkołach zawodowych prawie 2,8 tys. osób. Niewielkim zainteresowaniem cieszyły się zawody związane z budownictwem. W zawodzie technolog robót wykończeniowych w budownictwie zdawało egzamin 1,96 tys. osób, a w zawodzie murarz 1,8 tys. Jeszcze mniej osób zdawało egzamin w zawodzie mechanik-operator pojazdów i maszyn rolniczych ( 1,25 tys.).

 

Wykres. Najczęściej wybierane zawody na egzaminie w zasadniczych szkołach  zawodowych w 2011 r. w województwie podkarpackim

Opracowanie własne na podstawie: Wyniki ogólne z egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe dla absolwentów zasadniczych szkól zawodowych -  województwo podkarpackie - sesja letnia 2011, Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie, Kraków 2011

 

W województwie podkarpackim w 2011 r. w zasadniczych szkołach zawodowych również największą popularnością wśród zdających cieszył się zawód – kucharz małej gastronomii (540 zdających), a w dalszej kolejności – mechanik pojazdów samochodowych (526 zdających). Następną grupę popularnych zawodów stanowiły zawody ,,budowlane”. W zawodzie technolog robót wykończeniowych w budownictwie zdawało 1962 osoby, a w zawodzie murarz – 1807. Zawód sprzedawca został wyprzedzony przez elektryka i operatora obrabiarek skrawających.

 

Wykres. Zdawalność najczęściej wybieranych zawodów na egzaminie w zasadniczych szkołach zawodowych w 2011 r.

Opracowanie własne na podstawie: Prezentacja wyników ogólnych egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, który odbył się w czerwcu 2011 r. dla absolwentów wszystkich typów szkół prowadzących kształcenie zawodowe, którzy uzyskali świadectwo ukończenia szkoły w kwietniu i w czerwcu, Centralna Komisja Egzaminacyjna, Warszawa 2011 oraz

Wyniki ogólne z egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe dla absolwentów zasadniczych szkół zawodowych - województwo podkarpackie - sesja letnia 2011, Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie, Kraków 2011

 

Zdawalność najczęściej wybieranych egzaminów w zasadniczych szkołach zawodowych w województwie podkarpackim była porównywalna jak w kraju. W 5 egzaminach wyniki były niższe, w 1 przypadku równe zdawalności w kraju, a w  6 przypadkach wyższe, niż w kraju. Zdecydowanie najniższą zdawalność zanotowano w zawodzie elektryk (65,2% w kraju i zaledwie 44,9% w województwie). Najwyższą zdawalnością charakteryzowały się w podkarpackim, podobnie jak i w kraju, egzaminy w zawodach fryzjer (odpowiednio 98,5%  - województwo i 93,7% - kraj) oraz opiekun medyczny (odpowiednio 95,6% - województwo i 92,5% - kraj).

 

Wykres. Najczęściej wybierane zawody na egzaminie w technikach i szkołach policealnych w 2011 r. w Polsce

Opracowanie własne na podstawie: Prezentacja wyników ogólnych egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, który odbył się w czerwcu 2011 r. dla absolwentów wszystkich typów szkół prowadzących kształcenie zawodowe, którzy uzyskali świadectwo ukończenia szkoły w kwietniu i w czerwcu, Centralna Komisja Egzaminacyjna, Warszawa 2011

 

Najczęściej wybieranymi w 2011 r. w kraju, zawodami na egzaminach w technikach i szkołach policealnych były: technik informatyk (ponad 16 tys. zdajacych), oraz technik ekonomista (ponad 13,3 tys. zdających). Kolejna grupa popularnych zawodów to technik hotelarstwa (ponad 10,3 tys. zdających) i technik mechanik (ponad 10,2 tys. zdających).

 

Wykres. Najczęściej wybierane zawody na egzaminie w technikach i szkołach policealnych  w 2011 r. w województwie podkarpackim

Opracowanie własne na podstawie: Wyniki ogólne z egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe dla absolwentów techników i szkół policealnych - województwo podkarpackie - sesja letnia 2011, Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie, Kraków 2011

 

W województwie podkarpackim również najpopularniejszym zawodem na egzaminach w technikach i szkołach policealnych był technik informatyk (ponad 1,1 tys. zdających). Nieco mniej zdawało egzamin w zawodzie technik mechanik (ponad 1,0 tys.). W zawodzie technik ekonomista liczba zdających wyniosła 939 osób, niewiele mniej (833 osób) zdawało egzamin w zawodzie technik żywienia i gospodarstwa domowego.

 

Wykres. Zdawalność najczęściej wybieranych zawodów na egzaminie w technikach i szkołach policealnych w 2011 r.

Opracowanie własne na podstawie: Prezentacja wyników ogólnych egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, który odbył się w czerwcu 2011 r. dla absolwentów wszystkich typów szkół prowadzących kształcenie zawodowe, którzy uzyskali świadectwo ukończenia szkoły w kwietniu i w czerwcu, Centralna Komisja Egzaminacyjna, Warszawa 2011 oraz

Wyniki ogólne z egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe dla absolwentów techników i szkół policealnych - województwo podkarpackie sesja letnia 2011, Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie, Kraków 2011

 

Zdawalność najczęściej wybieranych zawodów na egzaminie w technikach i szkołach policealnych w 2011 r. w województwie podkarpackim była porównywalna jak w kraju. Spośród 14 zawodów zdawalność w województwie była wyższa,  niż w kraju  w 9 przypadkach, w 1 była taka sama, jak w kraju, a w 4 – niższa niż w kraju. Najniższą zdawalność w województwie zanotowano w zawodzie technik hotelarstwa (39,8%) i w zawodzie technik rolnik (37,3%).

Biorąc pod uwagę proporcje absolwentów poszczególnych rodzajów szkół w województwie podkarpackim, daje się zauważyć niekorzystną tendencję. W roku szkolnym 2010/2011 zdecydowanie dominowali absolwenci liceów ogólnokształcących, stanowiąc prawie połowę absolwentów szkół ponadgimnazjalnych (zawodowych, techników i liceów ogólnokształcących).

Na podst. danych GUS, w województwie podkarpackim udział absolwentów w ogólnej liczbie absolwentów szkół ponadgimnazjalnych (zawodowych, techników i liceów ogólnokształcących) w roku szkolnym 2010/2011 wyniósł :

a)      szkół zawodowych dla młodzieży bez specjalnych  - 17% (4730 osób),

b)     techników dla młodzieży, bez specjalnych – 34% (9442 osoby),

c)      liceów ogólnokształcących dla młodzieży, bez specjalnych – 49% (13869 osób).

 

2.1.3. Postawy związane z uczeniem się przez całe życie 

Dynamiczne zmiany gospodarcze, zmiany demograficzne powodują potrzebę stałego pogłębiania wiedzy, podnoszenia kwalifikacji i doskonalenia umiejętności.

Rozwój nauki, techniki, przemiany dokonujące się w skali globalnej, regionalnej i lokalnej sprawiają, że człowiek musi stale się rozwijać, poszerzać swoją wiedzę, umiejętności, zdobywać nowe kwalifikacje. W obliczu zmieniającego się życia i warunków pracy człowieka, niezbędne jest dostosowanie się do tych zmian poprzez odpowiednią edukację, wykształcenie i doskonalenie swoich umiejętności. Sprostanie tym wyzwaniom cywilizacji możliwe jest dzięki obecności kształcenia ustawicznego i wzrastającemu poziomowi edukacji. Idea kształcenia ustawicznego i inwestowanie w siebie, w swój rozwój ma w dzisiejszych czasach ogromne znaczenie, a przekłada się to również na wzrost i rozwój postępu społecznego i gospodarczego.

Dziś nie można nauczyć się „raz na zawsze", czy „raz na całe życie". Najlepszą inwestycją współczesnego człowieka staje więc edukacja ustawiczna. Nie ogranicza się ona wyłącznie do szkoły obligatoryjnej. Dzieci, młodzież i dorośli w coraz szerszym zakresie „uczą się", czy „mogą uczyć się" poza ramami obligatoryjnego kształcenia intencjonalnego. Bez wątpienia istotnym jest fakt, iż o poziomie życia ludzi decyduje ogólny poziom intelektualny społeczeństwa. Dlatego kształcenie ustawiczne staje się  niezbędnym warunkiem i elementem życia każdego człowieka (www.antragogika.wykłady.org).

Współczesna idea uczenia się przez całe życie nawiązuje do wcześniejszych definicji kształcenia ustawicznego. Kształcenie ustawiczne (UNESCO - Nairobi 1976) to kompleks procesów oświatowych: formalnych, nieformalnych i incydentalnych, które niezależnie od treści, poziomu i metod umożliwiają uzupełnianie wykształcenia w formach szkolnych i pozaszkolnych, dzięki czemu osoby dorosłe rozwijają swoje zdolności, wzbogacają wiedzę, udoskonalają kwalifikacje zawodowe lub zdobywają nowy zawód, zmieniają swoje postawy.

Pojęcie edukacji ustawicznej odnosi się do wykorzystywania wszystkich programów edukacyjnych oferowanych przez różnorodne instytucje i organizacje, włączając w to edukację sponsorowaną przez firmy, kościoły, partie polityczne, związki zawodowe oraz inne instytucje edukacji dalszej. Głównym zadaniem edukacji ustawicznej jest w tym ujęciu wychowanie nowego typu człowieka, charakteryzującego się twórczym i dynamicznym stosunkiem do życia i kultury - człowieka, który potrafi doskonalić sam siebie, zmieniać warunki życia i ulepszać je dla dobra społeczeństwa(antragogika.pl).

Proces kształcenia ustawicznego może być realizowany w różnych formach. Wyróżnia się formy szkolne i pozaszkolne. 

Dominującymi formami organizacyjno-programowymi kształcenia ustawicznego są w formach szkolnych - szkoły dla dorosłych, a także studia podyplomowe i specjalistyczne, a formach pozaszkolnych - uniwersytety powszechne, robotnicze, ludowe, dla rodziców, uniwersytety trzeciego wieku, studia oświatowe oraz kursy zawodowe i problemowe, spotkania autorskie, hobbystyczne i wiele innych form. W szkołach dla pracujących organizuje się kształcenie w formie nauczania stacjonarnego lub „na odległość".    

Do stacjonarnych form kształcenia należą szkoły wieczorowe lub zmianowe dla pracujących, do form kształcenia „na odległość" - studia korespondencyjne, zaoczne, eksternistyczne oraz szkoły wielodziałowe.

Jedną z najważniejszych organizacyjnych form nauczania, którą cechuje zróżnicowanie i elastyczność są kursy zawodowe. Do podstawowych form kursowych zalicza się:

  • kursy kwalifikacyjne, przygotowujące do egzaminów na tytuły robotnika kwalifikowanego i mistrza w przemyśle oraz rzemiośle;
  • kursy wyuczające zawodu lub przygotowujące do egzaminów na określone uprawnienia, np. do kierowania pojazdem samochodowym;
  • kursy doskonalące, mające na celu aktualizację wiadomości i umiejętności pracowników kwalifikowanych;
  • kursy wynikające z osobistych zainteresowań, np. kursy językowe, komputerowe i inne (www.antragogika.wykłady.pl)

Kształcenie ustawiczne staje się niezbędną koniecznością współczesnego człowieka. Uczyć się trzeba przez całe życie dlatego, iż wiedza się starzeje, kwalifikacje się dezaktualizują, ale również człowiek zapomina to, czego się wcześniej nauczył. Wyższa wiedza i kwalifikacje wpływają na lepszą jakość i efekty pracy. Czas i pieniądze zainwestowane w naukę owocują lepszą pracą i jednocześnie wyższym poziomem życia (www.antragogika.wykłady.org.)    

Kształcenie ustawiczne jest zróżnicowane na terenie kraju. W 2011 r. odsetek osób w wieku 25-64 uczestniczących w tego typu kształceniu dla całego kraju wyniósł 4,40% w ogólnej liczbie ludności w tym wieku, w 2012 r. wzrósł do 4,50%. Największą popularnością cieszyło się wśród mieszkańców województwa mazowieckiego, gdzie w 2012 r. 6,90% osób uczestniczyło w takim kształceniu (w 2011 r. 6,60%). W kolejnych województwach, a mianowicie pomorskim i lubelskim, sięgnęło w 2012 r. odpowiednio 6,10% i 5,2%. W województwie podkarpackim kształcenie ustawiczne nie cieszyło się popularnością.

 

Wykres. Odsetek osób w wieku 25-64 lat uczestniczących w kształceniu ustawicznym w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (%)

Opracowanie własne na podstawie danych  GUS

                                   

W podkarpackim odsetek osób uczestniczących w kształceniu ustawicznym w wieku 25-64 lat, w ogólnej liczbie ludności w tym wieku, wyniósł w 2011 r. 3,0%. Był to najniższy odsetek (razem z województwem warmińsko-mazurskim) w kraju. Podobnie w 2012 r. mimo, iż średnio w kraju zanotowano wzrost, w województwie podkarpackim odsetek ten nadal wynosił 3,0%. Jednakże był to odsetek wyższy, niż w województwach:  lubuskim (2,9%) i warmińsko-mazurskim (2,8%).

 

-----------------------------------

 

 

 

Aktualizacja wskaźników „Strategii rozwoju województwa – Podkarpackie 2020