Obszary monitorowania

Monitorowanie Strategii Rozwoju Województwa - Podkarpackie 2020

Banner reklamowo informacyjny

Gospodarka regionu

Syntetycznym miernikiem określającym poziom rozwoju gospodarczego jednostek terytorialnych jest produkt krajowy brutto (PKB) na jednego mieszkańca. Wartość regionalnego PKB oraz wysokość dochodu przypadająca do dyspozycji na jednego mieszkańca sytuują województwo podkarpackie na jednym z ostatnich miejsc w Unii Europejskiej, nie licząc regionów bułgarskich i rumuńskich.

W latach 2004 – 2011 nastąpił spadek regionalnego PKB per capita w stosunku do wartości krajowej, z poziomu 70,0% w roku 2004 do poziomu 67,6% w roku 2011 (Polska = 100%).

Wykres: Wzrost PKB w latach 2004-2011 w województwie podkarpackim i w Polsce

Źródło: Przegląd Regionalny 2012 Województwo Podkarpackie, opracowano na podstawie GUS - BDL

 

Wg. wstepnych szacunków GUS dotyczących PKB regionalnego w 2012 r. w przekroju województw poziom PKB w przeliczeniu na 1 mieszkańca w 2012 roku kształtował się na poziomie od 27719 zł w województwie podkarpackim (67,0% przeciętnej dla kraju) do 68299 zł w województwie mazowieckim (165,0% średniej krajowej).Dane mają charakter wstępny i będą przedmiotem rewizji, zgodnie z polityką rewizji stosowan ą w rachunkach narodowych i regionalnych. Dane ostateczne za 2012 r. zostaną opublikowane w pa ździerniku 2014 r.

 

Źródło: GUS w katowicatch, Wstepne szacunki PKB w 2012 r. (opracowanie eksperymentalne)

 

Udział % województwa podkarpackiego w tworzeniu PKB kraju w 2012 r. wyniósl 3,7% (11 miejsce sród województw) 

 

Województwo podkarpackie cechuje się wyraźnym zróżnicowaniem wewnętrznym pod względem poziomu PKB per capita. W podregionach rzeszowskim oraz tarnobrzeskim średni poziom PKB per capita jest zdecydowanie wyższy niż  w podregionie krośnieńskim i przemyskim. Warto zauważyć, że zróżnicowanie regionalne pod tym względem w ostatnich latach wyraźnie rośnie.

Największy udział w tworzeniu wartości dodanej brutto (WDB) województwa odnotowują kolejno: szeroko pojęty handel (29,46%), następnie przemysł (27,02%) oraz usługi (25,8%). Duże znaczenie w gospodarce regionu ma również budownictwo (8,28%), które tradycyjnie jest uznawane na Podkarpaciu za jeden z najważniejszych sektorów gospodarki. Nieco ponad 7% WDB generuje działalność finansowa i ubezpieczeniowa. Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo zajmują ostatnie miejsce wśród sekcji składających się na WDB województwa podkarpackiego. Mimo tego jest to sektor gospodarki nadal istotny ze względu na duże obszary użytków rolnych w regionie.

Analizując sektory gospodarki pod względem osób pracujących w nich wg faktycznego miejsca pracy (wykres 2) należy zaznaczyć, że zdecydowanie najwięcej (33,2%) mieszkańców województwa podkarpackiego pracuję w rolnictwie, leśnictwie, łowiectwie oraz rybactwie, mimo tego, że sekcja ta ma najmniejszy udział w tworzeniu WDB województwa. 22.29% mieszkańców pracuję w usługach, 19,54% w przemyśle oraz 18% w szeroko definiowanym handlu. Warto zaznaczyć, że sekcja handel ma największy udział w WDB Podkarpacia. W budownictwie pracuję około 5% ludności regionu, zaś w działalności finansowej i ubezpieczeniowej jedynie 2% mieszkańców.

Zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw w wojewodztwie przedstawia się nastepująco:

Żródło: US Rzeszów, Komunikat o sytuacji społeczno gospodarczej województwa podkarpackiego - I 2014r.

 Warto przeanalizować wskaźnik przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w relacji do średniej krajowej. Dane zawarte na wykresie 4 wskazują, że wartość dla województwa podkarpackiego jest jedną z najniższych w kraju (84,2% średniej krajowej). Mieszkańcy regionu zarabiają najmniej. Skutkiem takiej sytuacji jest nasilenie się procesu migracji, szczególnie wśród osób młodych i dobrze wykształconych, z wysokimi aspiracjami życiowymi. 

 Wykres 4. Przeciętne miesięczne wynagrodzenia brutto w relacji do średniej krajowej (Polska=100) w 2012 r.

Źródło: http://www.monitoruj.podkarpackie.pl na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego.

 

Syntetyczna ocena gospodarki województwa podkarpackiego na tle kraju dowodzi, że region ten należy do grupy jednostek o najniższym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego, chociaż nie jest pozbawione pewnych atutów. Do nich niewątpliwie należą zasoby ludzkie. Województwo charakteryzuje się relatywnie korzystną młodą społecznością, wysokim przyrostem naturalnym i korzystnym udziałem osób w wieku produkcyjnym w strukturze ludności. Jednakże mała konkurencyjność i słaby poziom rozwoju nie sprzyja wykorzystaniu tych potencjalnych zasobów rynku pracy. Stan rozwoju gospodarki ilustrowany wskaźnikiem PKB jest daleki od średniej krajowej. Wiąże się z tym niski wskaźnik zatrudnienia i wysokie bezrobocie. Ta sytuacja przekłada się także na bardzo niskie dochody gospodarstw domowych.

 

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne

Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych na terenie województwa podkarpackiego w okresie2007-2012 wyniosła co najmniej 7 387,4 mln zł. Roczna wartość inwestycji oscylowała w tym okresiepomiędzy 854 mln zł w 2010 r. a 1 493 mln zł w 2011 r. Ten ostatni rok był rekordowy wzakresie napływu kapitału na teren województwa podkarpackiego w całym okresie 1989-2012[1].

Wykres: Wartośc inwestycji zagranicznych w województwie podkarpackim w latach 2007 - 2012

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Źródło: Podkarpackie dla inwestorów – analiza ekonomiczna możliwości inwestycyjnych w województwie podkarpackim 2010-2012, Rzeszów 2012, s. 71.



[1] Podkarpackie dla inwestorów – analiza ekonomiczna możliwości inwestycyjnych w województwie podkarpackim 2010-2012, Rzeszów 2012, s. 71.

Analizując bezpośrednie inwestycje zagraniczne warto wskazać liczbę podmiotów gospodarki narodowej wg rejestru REGON, z wyszczególnieniem spółek handlowych z udziałem kapitału zagranicznego (wykres poniżej).  W województwie podkarpackim zarejestrowano 1157 takich spółek (dane na koniec 2012 r.). Region w zestawieniu z innymi województwami plasuje się na 13 pozycji, pozostawiając za sobą województwa: warmińsko-mazurskie, podlaskie i świętokrzyskie. Nieznacznie ustępując miejsca Lubelskiemu. Liczba opisywanych spółek jest jednak stosunkowo mała w porównaniu do województw pozostałych Regionów Polski (wg podziału NTS). Zdecydowanie najwięcej przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego znajduje się w województwie mazowieckim, tj. 28770 przedsiębiorstw.

W obrębie województwa podkarpackiego najwięcej zainwestowanego kapitału zagranicznego jest w miastach Rzeszowie oraz Przemyślu. Następnie w powiatach mieleckim, rzeszowskim i stalowowolskim. Najmniej zaś w bieszczadzkim, niżańskim, leskim i kolbuszowskim.

 

Wykres. Podmioty gospodarki narodowej wg rejestru REGON  - spółki handlowe z udziałem kapitału zagranicznego w Polsce i województwie podkarpackim w 2012 r.

Źródło: http://www.monitoruj.podkarpackie.pl na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego.

 

Analizując strukturę podmiotów gospodarczych z udziałem kapitału zagranicznego wg klas wielkości w województwie podkarpackim warto zaznaczyć, ponad połowa podmiotów stanowiły mikroprzedsiębiorstwa, zatrudniające 9 osób lub mniej. Około 18% to średnie przedsiębiorstwa, w których pracuję od 10 do 49 osób. Nieco mniej bo 15,25% firm zatrudnia przynajmniej 50 osób, zaś 7,24% spośród wszystkim podmiotów gospodarczych to największe przedsiębiorstwa, zatrudniające 250 osób i więcej. Należy podkreślić, że Podkarpacie charakteryzuje się znacznym rozdrobnieniem struktury podmiotów gospodarczych.

Ponad 3/5 wartości BIZ w województwie podkarpackim w okresie 2007-2012 stanowiły reinwestycje. Wśród nich 7/10 przypadało na dodatkowe nakłady w firmach przejętych lub sprywatyzowanych w latach wcześniejszych, natomiast pozostałe wiązały się z rozbudową lub modernizacją uruchomionych w latach wcześniejszych zakładów greenfield.

 Wykres: Struktura nakaldow inwestorów zagranicznych wg rodzaju inwestycji w latach 2007 - 2012

 

Źródło: Podkarpackie dla inwestorów – analiza ekonomiczna możliwości inwestycyjnych w województwie podkarpackim 2010-2012, Rzeszów 2012, s. 73.

Wśród największych inwestorów zagranicznych działających na terenie województwa podkarpackiego należy wymienić firmy: MTU Aero Engines, United Technologies Corporation (Sikorsky Aircraft, Pratt & Whitney, Hamilton Sundstrand, UTC Fire&Security), BorgWarner Inc., COTLEC AEROSPACE CANADA Ltd. (Goodrich), Delphi Automotive Systems, Federal Mogul Holding Deutschland , The Goodyear Tyre & Rubber Company, General Electric, Valeant Pharmaceuticals International, Lear Corporation, Kirchhoff Polska, Husqvarna Poland, Pilkington Automotive Poland, Hispano Suiza, Sudzucker AG, Cargill Inc., Creuzet Aeronautique S.A., Veolia Transport, Guangxi Liugong Group.

Podmioty z kapitałem zagranicznym w głównej mierze zlokalizowane są w powiatach dębickim, mieleckim, stalowowolskim i jarosławskim, w których sektor przemysłu jest lepiej rozwinięty, a także w mieście Rzeszowie i Krośnie oraz w powiecie rzeszowskim, w których najwięcej osób zatrudnionych jest w usługach.

 

Eksport – import województwa

W 2011 r. krajowy eksport w cenach bieżących wyniósł 558,7 mld zł, a krajowy import 623,4 mld zł. W porównaniu z 2010 r. eksport zwiększył się o 16,1%, a import o 16,3%. Ujemne saldo ukształtowało się na poziomie 64,7 mld zł (w 2010 r. minus 55,1 mld zł).

Podkarpacie zaliczyć należy do województw o średniej sile eksportowej. Wartość eksportu województwa wyniosła w 2010 r. 3,3 mld euro (11 miejsce w kraju). Wartość importu województwa podkarpackiego w 2010 r. osiągnęła poziom 2,4 mld euro, co oznacza dodatnie saldo wymiany towarowej województwa z zagranicą w wysokości 0,9 mld euro. Dynamika importu w latach 2009-2010 r. osiągnęła poziom 40% (średnia dla kraju 24%).

Najwyższy udział w krajowym eksporcie mają niezmiennie od kilku lat województwa: śląskie, mazowieckie, dolnośląskie, wielkopolskie. Województwo podkarpackie w latach 2008-2010 roku zajęło 11 miejsce w Polsce pod względem wartości eksportu, gorsze wyniki uzyskały: warmińsko-mazurskie, opolskie, lubelskie, świętokrzyskie oraz podlaskie. Natomiast sytuacja ta uległa zmianie w 2011 roku, gdzie Podkarpacie awansowało na 10 miejsce w Polsce. W latach 2010-2011 nastąpił wzrost eksportu z Podkarpacia z 3304 mln euro do 4006,1 mln euro, co stanowiło wzrost o 21,3%.

Wykres: Udział województw w generowaniu krajowego eksportu w latach 2010 i 2011

Źródło: Handel zagraniczny w Polsce i Małopolsce w 2011 roku, Kraków 2012, s. 11.

 

Szczegółowe informacje nt. struktury handlu zagranicznego podkarpacia oraz BIZ znajdują się w ekspertyzie sporządzonej przez Regionalne Obserwatorum Terytorialne (zakładka Baza wiedzy/Opracowania własne ROT: http://monitoruj.podkarpackie.pl/opracowania-własne-regionalnego-obserwatorium-terytorialnego/