Obszary monitorowania

Monitorowanie Strategii Rozwoju Województwa - Podkarpackie 2020

Banner reklamowo informacyjny

Innowacyjność

Działalność i potencjał badawczo-rozwojowy regionów można określić m. in. na podstawie intensywności nakładów w sektorze B+R, wartością kapitału ludzkiego tego sektora, a także na podstawie efektów działalności badawczo-rozwojowej.

W 2012 roku ukazała publikacja zatytułowana „Nauka i technika” wydana przez Główny Urząd Statystyczny. Województwo podkarpackie w nakładach na B+R wypadło bardzo korzystnie. Jak podkreślili autorzy publikacji, pomimo tego, że na Podkarpaciu nie ma żadnej naukowo-badawczej placówki resortowej w 2011 roku osiągnięto najwyższy w Polsce poziom udziału przedsiębiorstw w finansowaniu prac badawczych i rozwojowych. Ponadto nakłady brutto na działalność badawczą i oświatową (GERD) do PKB wynosiły 0,97%, co dało trzecią pozycję wśród wszystkich województw (lepsze wyniki uzyskały: mazowieckie – 1,35%, małopolskie – 1,05%). Województwo podkarpackie uzyskało także korzystny wynik GERD  w przeliczeniu na 1 mieszkańca, który wyniósł 239 zł (dla porównania ten sam wskaźnik dla województwa lubelskiego wynosił 166 zł/1mieszkańca). 

Nakłady ogółem na B+R w % PKB w województwie podkarpackim  w latach 2005-2011

Źródło: opracowanie własne na podstawie  GUS – BDL, ekspertyza: Nauka i Technika

Według danych z GUS z 2012 roku dotyczących udziału środków pochodzących z sektora przedsiębiorstw w finansowaniu działalności województwo podkarpackie uzyskało 1 miejsce w Polsce.

Mapa. 2. Udział środków pochodzących z sektora przedsiębiorstw w finansowaniu działalności B+R według województw w 2012 roku.

Porównanie kilku wskaźników z zakresu działalności B+R oraz innowacyjności wskazuje na relatywnie dobrą pozycję województwa podkarpackiego w porównaniu z pozostałymi województwami z Polski Wschodniej. Jedynie województwo lubelskie osiąga lepsze wskaźniki z zakresu liczby udzielonych patentów na wynalazki oraz liczby pracowników naukowo - badawczych pracujących w sektorze B+R.

W Województwie Podkarpackim dużo większy niż przeciętnie w Polsce odsetek nakładów na działalność innowacyjną przeznaczanych jest bezpośrednio na działalność B+R (Polska 9,9%, Podkarpackie 15,5%). Taka sama sytuacja występuje w przypadku zakupy wiedzy na rynku (Polska 1,3% , Podkarpackie 4,1%). Ze względu na innowacyjność wojewódzkiej gospodarki relatywnie więcej pochłania również szkolenie pracowników oraz marketing innowacyjnych produktów. Działalność taka skutkuje najwyższym odsetkiem nowych lub istotnie ulepszonych produktów wśród innowacji.

Województwo podkarpackie wedle danych z 2011 roku dotyczących zatrudnienia w dziedzinie badawczej i rozwojowej wypadło umiarkowanie (zatrudnienie w B+R na 1000 mieszkańców wyniosło 3,4%, gdzie średnia dla Polski to 5,3%). W podobne wyniki dotyczyły udziału pracowników naukowo-badawczych i kobiet w personelu B+R w 2011 roku na Podkarpaciu.

 

Źródło: Nauka i technika, Warszawa 2012, s. 90.

Innowacyjność przedsiębiorstw

Analizując nakłady na działalność innowacyjną przypadającą na jedno przedsiębiorstwo w 2011 roku na Podkarpaciu w porównaniu do innych województw, należy stwierdzić, iż podkarpackie osiągnęło wysoką, szóstą pozycję. Najwięcej nakładów przeznaczonych było dla przedsiębiorstw (1174,3  mln zł), nieco mniej przekazano na usługi (193,8 mln zł). Podział środków dla przedsiębiorstw przedstawiał się następująco: własne – 830 mln zł, otrzymane z budżetu – 41,2 mln zł, pozyskane z zagranicy – 165,4 mln zł, kredyty bankowe – 106,3 mln zł. Warto podkreślić, że  kwota funduszy otrzymanych z budżetu była wysoka w porównaniu do innych województw (lubelskie – 11 mln zł, mazowieckie – 40,2 mln zł, małopolskie – 16,4 mln zł). Jeżeli chodzi o podział finansów na działalność innowacyjną w przedsiębiorstwach w sektorze usług należy wskazać, że najwięcej funduszy pochodziło ze źródeł własnych (158,6 mln zł), kolejno pozyskanie z za granicy (20,1 mln zł), otrzymane z budżetu (6,2 mln zł). Umiarkowane wyniki uzyskało województwo także w liczbie środków automatyzacji procesów produkcyjnych w przemyśle w 2011 roku. Najwięcej środków przeznaczono na komputery do sterowania i regulacji procesów technologicznych, kolejno centra obróbkowe, linie produkcyjne, roboty i manipulatory przemysłowe, obrabiarki laserowe[1]. Warto podkreślić, iż w 2011 roku we wszystkich województwach to komputery były dominującą grupą wśród środków automatyzacji procesów produkcyjnych.

Jeżeli chodzi o liczbę przedsiębiorstw przemysłowych, które posiadały środki automatyzacji procesów produkcyjnych w 2011 r. to, należy wskazać, że województwo podkarpackie osiągnęło dobry wynik w porównaniu do innych województw (linie produkcyjne automatyczne – 8 miejsce, linie produkcyjne sterowane – 8 miejsce, centra obróbkowe – 5 miejsce, obrabiarki laserowe sterowane numeryczne – 6 miejsce, roboty i manipulatory przemysłowe – 7 miejsce, komputery – 8 miejsce/według województw w 2011 roku). Jak widać z przedstawionego zestawienia Podkarpacie zajmuje optymalną pozycję pod względem przedsiębiorstw przemysłowych posiadających środki automatyzacji procesów produkcyjnych.

„Podmioty należące do sekcji Przetwórstwo przemysłowe klasyfikuje się ze względu na stopień zaawansowania techniki na wysoką, średnio-wysoką, średnio-niską i niskątechnikę. Podmioty należące do sekcji G-U klasyfikuje się ze względu na stopień zaangażowania wiedzy na:usługi wiedzochłonne i mniej wiedzochłonne”[2]. Według przedstawionych danych poziom techniki w 2011 roku w województwie podkarpackim prezentował się następująco: wysoka – 2, średni-wysoka – 16, średnio-niska – 32,8, niska – 48,5 (podkarpackie = 100), gdzie średnia krajowa wynosiła odpowiednio (wysoka – 2,3,  średni-wysoka – 13,5, średnio-niska – 34,9 niska – 49,3, gdzie Polska=100). Na podstawie przedstawionych informacji można stwierdzić, że kondycja województwa podkarpackiego jest dobra, choć należy dążyć do poprawy indeksu poziomu technik.

Jeżeli chodzi o kwestie związane przychodami netto ze sprzedaży produktów na eksport w sekcji przetwórstwo przemysłowe według poziomów techniki, województwo podkarpackie zajmuje 9 miejsce wśród innych województw z wynikiem 3,8, gdzie Polska=100, według danych z 2011 roku. Dla przykładu ten sam wskaźnik dla lubelskiego wynosił 1,7, a dla małopolskiego 6,6. Tą samą pozycję w 2011 roku Podkarpacie uzyskało w zakresie struktury w usługach dla wybranych poziomów zaangażowania wiedzy według województw dla usług wysokiej techniki. Na podstawie analizowanych informacji można stwierdzić, że województwo podkarpackie uzyskało lepsze wskaźniki w usługach wysokiej jakości aniżeli w indeksach odnoszących się do usług rynkowych (bez finansowych).

Według danych dotyczących zakupu nowych technologii w przedsiębiorstwach według województw w 2011 roku, województwo podkarpackie zajęło korzystną pozycję, choć indeks ten przebiegał dwutorowo (najwięcej nowych technologii zakupiono z Polski, najmniej z krajów UE). Najlepszą pozycje Podkarpacie uzyskało na tle kraju pod względem zakupu licencji z Polski (6 miejsce), umiarkowaną pod względem zakupu prac badawczo rozwojowych, środków automatyzacji czy usług konsultingowych (między 7 a 10 miejscem w kraju/według województw w 2011 roku). Dużo gorsza sytuacja dotyczyła sprzedaży nowych technologii, ale stan ten dotyczy wszystkich województw.

Według danych zawartych w omawianym raporcie przedsiębiorstwa przemysłowe korzystały z 1751 licencji krajowych i 1568 licencji zagranicznych, większość z nich tj.  71,8% i 87,8% wykorzystywanych było w przedsiębiorstwach z sektora prywatnego. Przedsiębiorstwa w województwie podkarpackim w 2011 roku korzystały z 60 licencji zagranicznych, co dało dziewiątą pozycję w Polsce. Najgorszy wynik Podkarpacie osiągnęło pod względem sprzedaży licencji, zajmując jedną z ostatnich miejsc w kraju.



[1] Tamże, s. 135-137.

[2] Tamże, s. 119.