Obszary monitorowania

Monitorowanie Strategii Rozwoju Województwa - Podkarpackie 2020

Banner reklamowo informacyjny

Kultura

Stworzenie odpowiednich warunków do budowy nowoczesnego społeczeństwa wymaga ciągłego i wielopłaszczyznowego inwestowania w kapitał ludzki. Jedną z istotnych dziedzin w tym obszarze, jest szeroko rozumiana kultura.  W kontekście zrównoważonego rozwoju społecznego ważnym zadaniem stojącym przed władzami województwa jest dążenie do zapewnienia możliwie równego i powszechnego dostępu do oferty kulturalnej.

Działania ukierunkowane na zrównoważony i powszechny dostęp do oferty kulturalnej na terenie województwa podkarpackiego prowadzą wyspecjalizowane instytucje kultury: muzea, teatry, filharmonia, domy  i ośrodki kultury, biblioteki, galerie i salony sztuki, udostępniając społeczeństwu bogatą i różnorodną ofertę programową.

Pod względem ogólnej liczby obiektów kultury w skali kraju (1101), Podkarpacie lokuje się na 5 miejscu, za Mazowszem, Małopolską, Śląskiem i Wielkopolską.

Dostępność do oferty kulturalnej dla mieszkańców województwa jest dość mocno zróżnicowana, szczególnie w odniesieniu do tzw. kultury wysokiej, której centra tworzą dwa miasta: Rzeszów i Przemyśl. Poprawa w dostępności do kultury na koniec 2012 roku pod względem liczby obiektów, (zwiększenie o 32 w porównaniu do roku 2011) nie zapewnia jednak powszechnego i zrównoważonego dostępu do wartości kultury, szczególnie dla społeczeństwa zamieszkującego znacznie oddalone tereny regionu.

Głównym czynnikiem warunkującym działania w tym zakresie, zarówno pod względem bazy lokalowej jak i merytorycznej oferty programowej, jest budżet. Województwo Podkarpackie, wg danych na koniec 2011 r., zajmuje  12 miejsce w kraju na szczeblu regionalnym, pod względem wydatków ogółem na kulturę i przedostatnią (15) lokatę wydatków per capita.

Mimo nieznacznego wzrostu nakładów na kulturę w 2011 roku, w porównaniu do roku 2010, wartości te nadal utrzymują się poniżej średniej krajowej.

 

Mapa 1. Wydatki JST na kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego - per capita, 2011 r.

 

 

Dostępność do książki i zbiorów bibliotecznych w bibliotekach i filiach.

Podkarpacie pod względem ogólnej liczby obiektów kultury w skali kraju (1101), znajduje się na 5 miejscu, za Mazowszem, Małopolską, Śląskiem i Wielkopolską. Najliczniejszą  grupę obiektów, zapewniających tak wysoką lokatę, stanowią m.in. biblioteki publiczne wraz z filiami (689). Podkarpackie, to jedyne w skali kraju województwo, na terenie którego w ciągu 2012 roku nastąpiła poprawa warunków w dostępności społeczeństwa do książki poprzez oddanie do użytku dwóch nowych obiektów bibliotecznych.

 

Mapa 2. Rozmieszczenie bibliotek i filii bibliotecznych na obszarze województwa podkarpackiego, 2011 r.

 

          Wskaźniki liczbowe odzwierciedlające dostępność i korzystanie społeczeństwa z materiałów i zbiorów bibliotecznych, lokują województwo podkarpackie na 5. miejscu w skali kraju pod względem wypożyczeń.

            W czterech powiatach odnotowano wzrost liczby czytelników w porównaniu do 2010 r., najwyższy wzrost o 1001 osób  odnotowano w powiecie rzeszowskim. Najwyższym wskaźnikiem czytelników w skali województwa wyróżnia się powiat mielecki, mimo tendencji spadkowej od 2010 roku. W grupie miast na prawach powiatu, najwyższym wzrostem wskaźnika czytelników w porównaniu do roku 2010 i 2011 wyróżnia się Rzeszów, przed Krosnem. Dwa miasta na prawach powiatu Tarnobrzeg i Przemyśl  w ciągu 2012 roku odnotowały spadek czytelnictwa.

.

Mapa 3. Rozmieszczenie wskaźnika wypożyczeń na czytelnika w układzie terytorialnym powiatów i miast na prawach powiatów, 2011 r.

 

 Dostępność do oferty kulturalnej domów i ośrodków kultury.

Dane liczbowe dotyczące domów i ośrodków kultury funkcjonujących na terenie województwa podkarpackiego (338), zapewniających społeczeństwu dostępność do szerokiej oferty programowej z udziałem artystów zawodowych i działających w ramach amatorskiego ruchu artystycznego, potwierdzają wzrost o 28 obiektów, co stanowi udział na poziomie 8,36% ogólnej liczby obiektów tej grupy w skali kraju i jest 3. wskaźnikiem, za województwem małopolskim 11.22% i śląskim 9,44%. Ilość wydarzeń kulturalnych oferowanych przez domy i ośrodki kultury, lokuje województwo 6 miejscu.

 

Wykres 1. Procentowy udział domów i ośrodków kultury województwa podkarpackiego w ogólnej liczbie obiektów w  kraju, 2011 r.

 

Dostępność do zabytków i muzealnych ofert programowych.

Różnorodność oferty programowej skierowanej do mieszkańców i turystów województwa podkarpackiego przez instytucje muzealne, których ilość w liczbie 43 obiektów lokuje region na 8 miejscu w skali kraju, osiąga dość dobre wskaźniki także pod względem zwiedzania  muzeów. Według danych na koniec 2012 roku pod względem ilości zwiedzających muzea, Podkarpacie zajmuje 7 miejsce w skali kraju.

Opiekę nad dziedzictwem kulturowym minionych epok, sprawuje siedem wojewódzkich instytucji muzealnych, w tym: w nowo wybudowanym gmachu muzeum w Przemyślu, zespół pałacowo-parkowy w Łańcucie, muzea gabinetowe w Rzeszowie, Krośnie i Żarnowcu, trzy muzea na wolnym powietrzu, dwa z nich to „Skanseny” eksponujące bogactwo zabytkowej architektury drewnianej wsi i małych miasteczek MKL w Kolbuszowej i MBL w Sanoku – pierwsze i największe pod względem liczby zgromadzonych obiektów muzeum etnograficzne w Polsce, trzeci, to największy w skali Europy skansen archeologiczny w Trzcinicy nazwany „Karpacką Troją”, oraz muzea samorządów terytorialnych,  m.in. w Jarosławiu, Leżajsku, Sanoku, a także „Zagrody” w Markowej, Medyni Głogowskiej, Zyndranowej i Pruchniku k/Jarosławia.

 

Mapa 4. Dostępność do obiektów muzealnych na terenie województwa podkarpackiego, 2012 r.

 

Mapa 5. Terytorialne rozmieszczenie liczbowych wskaźników osób zwiedzających muzea w podziale terytorialnym województwa na powiaty i miasta na prawach powiatów, 2012 r.

 

 

Dostępność do oferty scenicznej instytucji artystycznych - filharmonia/ teatr.

W pejzażu kulturowym Podkarpacia ważną rolę pełnią instytucje artystyczne: filharmonia, teatry i galerie sztuki.

Sceniczne oferty programowe skierowane do potencjalnego widza w formie widowisk muzycznych, koncertów filharmonicznych, spektakli teatralnych prezentowane w siedzibach stałych, których bardzo mała liczba (3) stawia województwo na bardzo odległej 15 pozycji, to jednak pod względem warunków realizacji znajduje się w czołówce. Atutem  w skali kraju jest najlepsza pod względem akustyki sala koncertowa w Filharmonii Podkarpackiej im. A. Malawskiego w Rzeszowie, co sprzyja udziałowi nie tylko sławnych artystów, ale także producentów i specjalistów z dziedziny fonografii.

 

Mapa 6. Rozmieszczenie instytucji artystycznych w Polsce, 2012 r.

 

Pod względem ilości widzów i słuchaczy województwo podkarpackie jest na 15 miejscu, zaś pod względem ilości proponowanych wydarzeń artystycznych na ostatniej pozycji w skali kraju.

 

Mapa 7. Wskaźniki liczbowe widzów i słuchaczy na koncertach i spektaklach w układzie terytorialnym kraju, 2012 r.

 

 

Dostępność do wystawienniczej oferty programowej – środowiska twórcze i twórcy indywidualni.

Ilość proponowanych społeczeństwu ofert programowych w dziedzinie plastyki lokuje Podkarpacie na 11 miejscu, na tle widocznej w kraju tendencji spadkowej, liczba obiektów galerii i salonów sztuki (7) na miejscu 14, zaś pod względem liczby zwiedzających na13 miejscu.

Ważną rolę w upowszechnianiu plastyki, obok profesjonalnie funkcjonującej m.in. Galerii Sztuki Współczesnej w Przemyślu, spełnia Arboretum w Bolestraszycach - instytucja o profilu naukowej ochrony tysięcy gatunków, odmian, form roślin zagrożonych, ginących i chronionych we florze polskiej, która poprzez bardzo szeroką współpracę z twórcami sztuk plastycznych, staje się coraz bardziej znaczącym miejscem w Polsce pod względem prac plastycznych bogatych różnorodnością konfiguracji i czasoprzestrzeni. Udostępnione na terenie Arboretum prace plastyczne będące wynikiem twórczej wizji przestrzennej przeniesione w istniejące już roślinne kompozycje przyrodnicze, stanowią  jeszcze mocniej o bogactwie kulturowym tego zakątka ziemi podkarpackiej.

 

Wykres 2. Zwiedzający obiekty działalności wystawienniczej (galerie i salony sztuki).