Obszary monitorowania

Monitorowanie Strategii Rozwoju Województwa - Podkarpackie 2020

Banner reklamowo informacyjny

Społeczeństwo obywatelskie

Jednym z niewielu dostępnych mierników kapitału społecznego na poziomie lokalnym jest liczba organizacji pozarządowych przypadająca na 10 tys. mieszkańców. Od 2007 r. zwiększyła się ona w województwie podkarpackim z 23 do 29, co może świadczyć o wzrastającej aktywności w zakresie działalności społecznej, co więcej, osiągnięty w 2011 r. wynik jest nieznacznie wyższy od średniej krajowej. Największa koncentracja organizacji pozarządowych wystąpiła w Bieszczadach, charakteryzujących się niewielką gęstością zaludnienia oraz w miastach subregionalnych. O najmniejszej aktywności organizacji pozarządowych można natomiast mówić w przypadku części suburbanizacyjnych gmin powiatu rzeszowskiego i łańcuckiego.

Mapa . Liczba NGO na 10 tys. mieszkańców w województwie podkarpackim w 2011 r.

 

W przypadku liczby ośrodków kultury województwo podkarpackie zajmuje pod tym względem 3. miejsce w Polsce (310 takich placówek w 2011 r.). Interesująco przedstawia się ich rozkład przestrzenny. Szczególna koncentracja ośrodków kultury, klubów oraz świetlic występuje w pasie gmin między Rzeszowem a Lubaczowem. Znajdują się także gminy, w których nie ma ani jednej takiej placówki. Występują one przede wszystkim w Beskidzie Niskim, na pograniczu powiatu krośnieńskiego oraz sanockiego, a także w dużej części gmin podregionu przemyskiego.

Mapa . Liczba ośrodków kultury, klubów oraz świetlic w gminach województwa podkarpackiego w 2011 r.

Frekwencja wyborcza

Analizując dane dotyczące frekwencji wyborczej w skali Polski można stwierdzić, że największą aktywnością obywatelską cechują się mieszkańcy województwa mazowieckiego, a także pomorskiego i małopolskiego, natomiast frekwencja wyborcza w województwie podkarpackim sięga 53,8 % .
Frekwencja wyborcza w latach 2005-2010 była w podkarpackim wyższa niż ogółem w Polsce, zarówno w wyborach samorządowych jak również prezydenckich i parlamentarnych (z wyjątkiem wyborów parlamentarnych w 2007 r.). Świadczy to o zaangażowaniu mieszkańców Podkarpacia w sprawy społeczne, odpowiedzialności za sprawy publiczne oraz chęci wpływania na procesy zachodzące w regionie.
Frekwencja wyborcza w wyborach samorządowych w 2010 r. w województwie podkarpackim wynosiła 50,75%. Najwyższą frekwencję zanotowano w powiecie przeworskim i wyniosła ona 57,59%. Wysoką partycypacją wyborczą, przekraczającą średnią dla województwa, charakteryzowały się również powiaty: ropczycko-sędziszowski (55,57%), przemyski (55,53%), lubaczowski (55,15%), leski (54,99%), jarosławski 53,27%), kolbuszowski (52,19%), leżajski (52,16%), rzeszowski (51,99%), jasielski (51,54%) i łańcucki (51,30%). We wszystkich miastach na prawach powiatu frekwencja była niższa niż 50%: najwyższa w Rzeszowie (49,15%) a najniższa w Krośnie (46,17%). Najniższą frekwencję wyborczą zanotowano w powiecie bieszczadzkim (45,86%).

Mapa . Frekwencja wyborcza w wyborach samorządowych w województwie podkarpackim - listopad 2010 r.

Frekwencja wyborcza w wyborach parlamentarnych w 2007 roku wyniosła w województwie podkarpackim 50,81%. Podkarpacie należało do regionów o frekwencji niższej od średniej ogólnopolskiej , która wyniosła 53,88%. Frekwencja w subregionie krośnieńsko-przemyskim była niższa od średniej dla całego województwa i wyniosła 48,41%. W podregionie rzeszowsko-tarnobrzeskim wyniosła ona 52,77%. Powiatami o najwyższym poziomie partycypacji wyborczej były wszystkie miasta na prawach powiatu oraz powiat łańcucki i rzeszowski. Najwyższą frekwencję zanotowano w Rzeszowie i wyniosła ona 64,23%. Również w trzech pozostałych miastach powiatowych odnotowano wysoki poziom frekwencji – w Krośnie 56,34%, w Przemyślu 56,14%, w Tarnobrzegu 54,05%. Mieszkańcy wschodniej i południowo-wschodniej części województwa charakteryzowali się najniższym poziomem partycypacji wyborczej. Najniższą frekwencję w wyborach parlamentarnych w 2007 roku zanotowano w powiecie bieszczadzkim i wyniosła ona 42,60%. Również niski poziom aktywności obywatelskiej mierzony uczestnictwem w wyborach do Sejmu i Senatu RP zaobserwowano w powiatach: niżańskim (43,58), brzozowskim (44,0%), sanockim (45,71%), leskim (45,72%) oraz lubaczowskim (45,88%). Różnica pomiędzy powiatem o najwyższej i najniższej frekwencji wyniosła ponad dwadzieścia procent (21,63%).
Frekwencja wyborcza jest jednak dalece niedoskonałym wskaźnikiem postaw obywatelskich. Jak wskazuje porównanie frekwencji pomiędzy typami wyborów, latami i obszarami, różnice między województwem a krajem w wyborach jednego typu są mniejsze, niż pomiędzy typami wyborów. Zwraca uwagę większe zainteresowanie wyborami prezydenckimi niż pozostałymi przeprowadzanymi w zbliżonym okresie. Dlatego też frekwencja nie powinna być rozpatrywana niezależnie od typu wyborów. Z kolei rozpatrywane odrębnie, wskaźniki te dostarczają zbyt mało obserwacji, by wnioskować o trendzie wzrostowym lub spadkowym. Ponadto różnice pomiędzy wyborami tego samego typu w poszczególnych latach sugerują silny wpływ sytuacji politycznej lub innych czynników niezależnych od postaw obywatelskich.

O zaangażowaniu mieszkańców Podkarpacia w sprawy społeczne świadczy również wzrastająca częstość przekazywania 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego, jednak wzrost ten ma niższą dynamikę niż ogółem w Polsce.

W 2012 r. według danych Izby skarbowej w Rzeszowie 46 % podatników przekazało 1% podatku na rzecz OPP.